Schaduwen van het verleden
Op een frisse voorjaarsdag in maart 2022 zette ik voor het eerst voet op de Duitse oorlogsbegraafplaats Ysselsteyn. Wat begon als een fotografieproject, veranderde langzaam in een zoektocht naar de verhalen achter de duizenden stenen kruisen.
Bij mijn bezoeken ontmoette ik Duitsers van verschillende generaties. Hun verhalen over verlies, oorlog, schuld, verdriet en de zoektocht naar antwoorden lieten me anders naar deze plek kijken.
Deze serie gaat daarom niet alleen over een oorlogsbegraafplaats. Het gaat over de mensen achter de namen, over herinneringen die generaties meegaan en over de vraag hoe we vandaag naar een beladen verleden kijken.
Op 4 maart 2022 bezocht ik de Kriegsgräberstätte Ysselsteyn voor het eerst. Ik kwam er aanvankelijk om te fotograferen. De omvang van de begraafplaats, de duizenden kruisen en de stilte van het landschap maakten direct indruk.
Maar toen ik later met mijn foto's thuiskwam, bleef er vooral een vraag hangen: wat vertellen deze stenen eigenlijk?
Bij volgende bezoeken begon ik mensen te ontmoeten die naar Ysselsteyn kwamen om een vader, grootvader, familielid of vriend te herdenken. Sommigen kwamen voor het eerst, anderen keerden er al jarenlang terug. In hun verhalen kwamen oorlog, verlies en verdriet samen met vragen die nooit helemaal beantwoord konden worden.
Wat mij vooral raakte, was het persoonlijke karakter van die verhalen. Achter iedere naam op een steen zit een leven dat ooit begon, plannen had en abrupt eindigde. Achter iedere bezoeker staat weer een familiegeschiedenis die door de oorlog is gevormd.
Door deze ontmoetingen begon ik de begraafplaats anders te bekijken. Niet langer alleen als een historische plek, maar als een plaats waar het verleden en het heden elkaar voortdurend raken.
Mijn belangstelling verschoof daardoor van de stenen zelf naar de mensen en hun verhalen. Wat betekent het om tientallen jaren later terug te keren naar de plek waar een familielid begraven ligt? Hoe wordt er binnen Duitse families gesproken over een verleden dat nog altijd gevoelig ligt? En welke herinneringen worden doorgegeven aan volgende generaties?
Deze foto's zijn mijn poging om die vragen niet te beantwoorden, maar om ze zichtbaar te maken.
Schaduwen van het verleden gaat uiteindelijk over meer dan de Tweede Wereldoorlog. Het gaat over herinneren, verwerken en de manier waarop geschiedenis doorwerkt in het leven van mensen die de oorlog zelf nooit hebben meegemaakt.
De verhalen achter de stenen kruisen herinneren ons eraan dat geschiedenis niet alleen bestaat uit jaartallen en gebeurtenissen. Geschiedenis leeft voort in families, in herinneringen en in de manier waarop mensen naar het verleden blijven zoeken.
Verder kijken
Meer documentaire verhalen en fotoreeksen vanuit mijn blik op mensen, plaatsen en geschiedenis.
De Nazi kampen
