De wereld rond de mijn

Een mijn bepaalt meer dan alleen wat er onder de grond gebeurt. Rond een mijn ontstaat een complete wereld. Er zijn woningen nodig voor de arbeiders. Winkels, scholen en voorzieningen groeien mee. Straten en wijken worden aangelegd. Het dagelijkse ritme van een gemeenschap wordt voor een groot deel bepaald door de werktijden van de mensen die onder de grond werken.

Dat zie je ook terug in de omgeving van Zeche Friedrich Heinrich.

De mijnwerkerswoningen vertellen een ander verhaal dan de grote industriële installaties. Waar de machines staan voor productie, techniek en schaal, laten de woningen iets zien van het leven van de mensen die die industrie draaiende hielden.

Een tafel in een woonkamer. Een keuken. Een tuin. Een moestuin naast het huis.

Het zijn gewone beelden, maar juist daardoor vertellen ze iets belangrijks.

Achter iedere mijninstallatie zaten mensen.

Boven de grond

De bovengrondse wereld van de mijn is indrukwekkend. Stalen constructies, hoge installaties en grote machines zijn gebouwd om een proces mogelijk te maken dat voor de meeste mensen volledig onzichtbaar bleef. Wat zich diep onder de grond afspeelde, werd boven de grond zichtbaar gemaakt door staal, beton en techniek. Wanneer je die installaties vandaag fotografeert, hebben ze een andere betekenis gekregen.

De machines staan stil. Het werk is verdwenen. Maar de schaal is gebleven. Daardoor ontstaat een merkwaardige tegenstelling. Wat ooit onderdeel was van een voortdurend draaiend industrieel proces, staat nu grotendeels stil in een landschap waarin ruimte is ontstaan voor nieuwe functies, groen en recreatie.

De natuur neemt langzaam delen van het terrein terug. Water weerspiegelt de oude installaties. Gras groeit rondom fundamenten en gebouwen. En tussen de resten van de mijn ontstaat een nieuw landschap.

Onder de grond

Pas wanneer je de ondergrondse foto's ziet, wordt duidelijk hoe groot de afstand is tussen het landschap van vandaag en het werk waarvoor de mijn ooit bedoeld was.

Onder de grond was een andere wereld. Donker, technisch en afgesloten van het landschap erboven. Rails liepen door gangen. Machines stonden opgesteld op plaatsen waar het werk letterlijk diep onder de aarde plaatsvond. Alles was gericht op het winnen en transporteren van grondstoffen.

De zwart-witbeelden in deze serie versterken dat gevoel.

Ze brengen je dichter bij de geschiedenis van het werk zelf. Minder overzicht, minder landschap, maar vooral techniek, gangen en constructies. Daarmee vormen ze bijna een tegenhanger van de foto's boven de grond.

Boven zien we ruimte, lucht en groen. Onder zien we steen, staal en duisternis.

Wat blijft

De mijn is inmiddels onderdeel geworden van een ander verhaal.

Waar vroeger vooral werd gewerkt, wordt nu gewoond, gewandeld, gekeken en herinnerd. Sommige gebouwen en installaties zijn verdwenen, andere kregen een nieuwe betekenis. Het landschap verandert opnieuw.

Maar de geschiedenis laat zich niet zomaar uitwissen. Ze zit in de vorm van de woningen. In de resten van de installaties. In de grote machines. In de gangen onder de grond. En misschien vooral in de manier waarop een hele omgeving ooit afhankelijk was van één industriële activiteit.

Dat is wat mij in Zeche Friedrich Heinrich interesseert.

Niet alleen de techniek en de monumentale schaal van de mijn, maar de sporen die de mijn in het landschap en in het dagelijks leven heeft achtergelaten.

De foto's proberen die verschillende werelden naast elkaar te zetten.

Het huis en de fabriek. Het dagelijks leven en de zware industrie. Het groen van nu en de techniek van toen. De wereld boven de grond en de wereld eronder. Want wanneer een mijn verdwijnt, verdwijnt niet automatisch het verhaal.

De gebouwen kunnen veranderen. Het landschap kan opnieuw worden ingericht. Maar de sporen van de mijn blijven zichtbaar voor wie de tijd neemt om te kijken.